Verhalen over verdriet werden verhalen van troost

Onlangs kreeg ik een boekje van Solacium, het bedrijf van ritueelbegeleider Anja Broess. Ze gaf het uit ter gelegenheid van haar tienjarig bestaan. Op de voorkant staat een detail uit een schilderij ‘veldboeket’, en in het boekje vind je een veldboeket van verhalen over uitvaarten, gesprekken, kleine momenten van intimiteit en grote felle klaprozen van warmte.

Rustige oren…
Als je de stap wilt zetten van verhalen over verdriet naar verhalen van troost heb je rustige oren nodig. Oren die open staan voor wat wel gezegd, wordt, wat terloops gezegd wordt, maar ook voor wat zich niet laat zeggen maar zo oorverdovend aanwezig is. Die rustige, open oren heeft Anja. Door het luisteren heen laat ze voelen hoe ze zoekt naar het juiste woord, het passende gebaar. De warme omhulling die je vaak nodig hebt als je iemand hebt verloren.

…vangen op wat gezegd wil worden
Anja heeft rustige oren. En die oren vangen dus ook op wat gehoord wil worden. Een terloopse opmerking die haar aan het denken zet. Die wordt de aanleiding om bij de uitvaart van een vrouw ook een herdenking te houden voor een dochtertje dat vlak voor haar geboorte overleed. Een woord uit een achternaam dat ze in het woordenboek opzoekt. Dat woord blijkt dan een veel grotere betekenis te hebben dan ze kon voorzien en wordt de leidraad voor de uitvaart. Een favoriet plantje van een overleden man, het Afrikaantje, waarvan nog honderden zaadjes in de schuur blijken te liggen. Die zaadjes worden uitgedeeld bij de uitvaart en symboliseren meteen zijn vrijgevigheid.

… en halen omhoog wat opgedolven moet worden

Verhalen van troost vragen ook om milde aandacht voor oud verdriet. Anja vertelt ook hoe ze drie zonen bij de uitvaart van hun vader helpt om ook hun moeder te herdenken. Zij was al zo veel eerder overleden, in een tijd dat kinderen nauwelijks bij de uitvaart betrokken werden. Hun moeder krijgt in de uitvaart van hun vader ook een plaats. Dat troostritueel werpt een warme lichtstraal terug het verleden in.

Rustige oren en onrustige momenten
Af en toe krijg je een kijkje in de keuken, van logistieke complicaties in een crematorium tot een overweging over de vraag hoeveel verrassingen je aan een groep belangstellenden kunt voorschotelen. Mag een uitvaart vernieuwend zijn, of moet je in het geval van de dood voor vertrouwdheid kiezen? Het ‘kantoor’ van een sociaal bewogen vrouw dat rond haar kist wordt opgebouwd, compleet met haar spullen en een schaaltje appels: dat kan bij de ene familie. Bossche bollen voorafgaand aan een uitvaart: dat roept bij belangstellenden grote vraagtekens op. Anja laat zien dat het steeds een kwestie van balanceren is. Ook daarvoor heb je rustige oren nodig.

Meer lezen?
Het is een klein boekje, je denkt dat je het zó uitleest. Een boekje dat je in je tas stopt voor een lange treinreis of een wachttijd. Toch heb ik het niet zo gelezen, want elk verhaal vraagt op zich om een mijmering. Om verwerkingstijd. Vooral als je weet dat ze zelf haar praktijk is begonnen na het overlijden van haar man. Een doorleefde keuze voor het vak, dat klinkt door in elk verhaal.

Warm aanbevolen voor ieder die eens wil weten hoe dat nou gaat, ritueelbegeleiding bij afscheid.

Het boekje is te bestellen bij Solacium.

Comments are closed.