Gedicht: Terugkomst uit het ziekenhuis

Wat is hier mooi aan? De spanning van het onverbiddelijke. Alles is opgesteld voor de slag. Alles is klaar voor een zieke. En niemand weet hoe het zal gaan. Als een bezwering zijn de kussens opgeschud, de lakens rechtgetrokken. Maar achter de gesloten deur is de zieke daar. Is de ziekte daar. Het leven zal …

Sorry, ik ben van vóór het kringgesprek

“Erover praten helpt.” Ik herinner me het opschrift op de linnen tassen van het Vrouwensteunpunt Leiden in de jaren 90. Voer voor overdrijving in onze vrouwenstudiegroep. In de emmer met muurverf gestapt? Erover praten helpt. Zonder sleutels voor de voordeur terecht gekomen? Erover praten helpt. Niet meteen met een oplossing komen (in het feministisch paradigma …

Diversiteit als nieuwe constante

In november won Pharos de Parel van ZonMW met een cultuursensitief project: in gesprek over de laatste levensfase. Zo terecht en welverdiend! Ik ben blij dat het bestaat, aandacht de behoeften en wensen van niet-witte Nederlanders. Zeker in een tijd die niet bepaald de geschiedenisboeken zal ingaan als een tijd van tolerantie. Maar er zit …

Gedicht: Laatste wensen

Wat is hier mooi aan? De manier waarop de ‘ik’ omgaat met het vooruitzicht om een vorm van dementie te krijgen. Geen ontsnappen aan, maar ook geen voltooid leven. Eerder een nieuw leven. Je moet beloven dat je /me een leven geeft, zegt hij. Doe alles, lieg mijn leven bij elkaar. En zeg dat je …

Gedicht: Over de eerbied II

Wat is hier mooi aan? De terughoudendheid. Het koesteren van een kwetsbare ervaring. Niet elke geleefde ervaring laat zich vatten in een verhaal. En niet elke ervaring is geschikt om ‘zomaar’ te delen. In mijn praktijk merk ik ook hoe dicht op de huid de ervaring is met het sterven van een geliefde persoon. Soms …

Vriendelijkheid in het vagevuur

De diagnose is niet mals. De behandeling evenmin: een forse chemo en dan nog experimenteel doorbehandelen. Maar dat alles zal significant bijdragen aan de kennis over deze kanker. De hare. Zij is professor Vivian Bearing, gespecialiseerd in de poëzie van John Donne, uitgerust met een diepgravende kennis van zijn verhouding tot de dood. Ze is …

Gedicht: Pardon

Op de Annie M.G. Schmidt-dag, vandaag, plaats ik een gedicht van haar. Toen ik onlangs in de tram zat en het etiket “bezoeker’ in de tas van de reiziger tegenover me zat, schoot direct dit gedicht door mij heen. Misschien ben je verrast om het hier aan te treffen. Het heeft een lichte toon, het …

Erbarme Dich

Op Stille Donderdag ben ik bij de presentatie van het boek Slotcouplet van Sander de Hosson, op Goede Vrijdag bij de Matthäus Passion. Twee verhalen die zich vermengen, botsen en schuren in een innerlijk debat. Een column van Bert Keizer heeft het debat in mij op scherp gezet. Hij plaatst het streven van Sander de …

Draai niet om de dood heen, okee, maar hoe draai ik dan met de dood mee?

Op mijn hulpbronnenlijstje voor mensen die hun dood onder ogen moeten zien staan allerlei aanraders. Het boek Stel je gaat dood, hoe regel je dan je leven? Met de bijbehorende website Ik leef; de website doodgewoon bespreekbaar, en de kleine, handzame themaboekjes van Pal voor U, over uiteenlopende onderwerpen die goed zijn om te weten, …

Gedicht: Intensive care

Menno Wigman, dichter die zijn hele leven een bijzondere belangstelling had voor de dood, dichtte in de bundel die zijn laatste zou worden over het bijna-sterven. Wat is hier mooi aan? De echtheid van de ervaring. Niets zalvend afgeleid of toegedekt. Menno Wigman overleed op 1 februari aan een hartkwaal. Hij werd 51 jaar. Als …