Tafelgesprek op afstand

Ze vertelt me dat ze altijd meer ideeën dan tijd heeft. En dat er talloze projecten op uitvoering en voltooiing wachten. Zoals het project waarvoor ik kom: herinneringsboekjes voor haar volwassen kinderen.

‘Waarom wilde je me daar eigenlijk over spreken?’ vraagt ze als we met thee en talloze materialen aan tafel zitten.

Het was een soort blikseminslag toen ik het van haar hoorde in een lotgenotengroep waar ik een workshop gaf. Ik vertel haar iets over de oude stervenskunst en de rol die je als stervende op je moest nemen in vroeger tijden, de rol van wegbereider, de rol van erflater, de rol van degene die de rode loper zou uitleggen voor de naasten om zonder jou verder te leven. Daarvoor verzamel ik rituelen. En precies daarover vertelde ze in de lotgenotengroep.

Dit is wat ik me herinner.
Ze is 40 jaar getrouwd geweest, kreeg drie kinderen. Na het overlijden van haar man is de dood dichterbij gekomen. Nu wil ze voor haar kinderen iets maken, ‘iets om in te bladeren na de uitvaart, zo stel ik me dat voor’.
En dat is een boekje met de theelabeltjes van de Pickwickthee. Op elke bladzijde een labeltje met een vraag. En daarnaast het antwoord. Voor elk kind een boekje.

Ze glimlacht. ‘Dit is weer zoiets van honderden ideeën, maar dan de uitvoering nog. Er is nog niet zoveel. Een kladboekje. Met een spiraalrug, ‘want dan kan ik er nog bladzijden uitscheuren. Kijk, ik had eigenlijk deze anders willen doen, en ik heb er iets uit weggelakt… en het klopt ook niet, want nu ik er meer over heb nagedacht wil ik het veel uitgebreider opschrijven.’ Het gaat over een lievelingslied van vroeger. Over bij de piano zitten waar haar moeder ‘Wie in januari geboren is, sta op!’ speelde, voor elke maand een couplet, tot alle kinderen stonden. De herinnering komt terug bij het vertellen.

Haar kinderen waren het gewend, dat hun moeder na het eten met gespreksvragen kwam. Om terug te blikken op de dag. Of om een voornemen te maken voor de volgende. Haar oudste zoon kwam zelfs recent met een pakje ‘After Dinnerkaarten’ aan: kaarten met vragen om te delen na het eten. ‘Echt wat voor jou, mam!’ had hij gezegd. Ze wil die kaarten ook gaan gebruiken. Want niet alle vragen van de theelabels doen ertoe voor haar, of voor haar kinderen. En andere vragen, die er niet opstaan, zijn juist weer belangrijk. Uit de After Dinnerkaarten bijvoorbeeld. Of uit een boek met vragen en voorgedrukte lijntjes voor een antwoord. Meestal te weinig lijntjes. Er valt zo veel te vertellen. Daarom gebruikt ze een hele bladzijde voor één theelabeltje. Dan kan er altijd nog iets bij. Inzichten kunnen groeien, herinneringen kunnen gedetailleerder worden.

Terwijl we praten krijgt het project meer gestalte. ‘Ik begin met het boek voor mijn dochter.’ Voor andere beslissingen is de tijd nog niet rijp: wanneer ze haar kinderen de boekjes gaat geven, bijvoorbeeld. Of ze alle drie de kinderen dezelfde labels geeft of juist voor ieder kind een persoonlijke selectie maakt. Ze verschillen nogal, de kinderen.

Zo’n labeltje. Je kunt het ook ongelezen in de prullenbak gooien. Zo simpel, het kost bijna niets. Je kunt meteen beginnen en je hoeft niet door allerlei hoepeltjes te springen om er iets van te maken. Precies wat ik zoek om koudwatervrees voor ‘rituelen’ weg te nemen. Ik vertel hoe gecharmeerd ik ben van het idee.

‘Maar zo zit ik in elkaar’.
Als klassieke kleuterjuf altijd op zoek naar wat toen ‘waardeloos’ en later gelukkig ‘kosteloos’ materiaal’ heette. Als begeleider en uiteindelijk supervisor in het beroepsonderwijs altijd op zoek naar dé manier om mensen uit te dagen. Spreek je uit, vertel over jezelf, leer ervan. Met een bloem, of een Boomerangkaart. Het zou fijn zijn om eens oud-studenten te spreken over hun ervaringen, mijmert ze.

‘Weet je wat ik mis?’ vraagt ze als ik bijna wegga. ‘Spelen met kinderen. Je fantasie gebruiken. Kinderen op hun gymschoentjes in het speellokaal. Waar gaan we naartoe vandaag? En wat moeten we dan doen?’ en dan gewoon beginnen.

De kinderen zijn het huis uit. Aan tafel zitten ze niet meer. Maar er zijn boekjes: voortzetting van de tafelgesprekken met andere middelen. Op weg om een herinnering te worden. Kosteloos materiaal van onschatbare waarde.

Geef een reactie