Spijtvrij leven

Voor kerst kreeg ik van mijn man de documentaire Yalom’s Cure, over leven en werk van de psychiater Irvin Yalom.
Op derde kerstdag keken we samen. Meteen in het begin hadden we ons thema voor 2019 te pakken: spijt. Omdat zoveel mensen bij Irvin Yalom terechtkomen met spijt over de dingen die ze hebben gedaan of nagelaten. Dan stelt hij een vraag. “Stel dat we elkaar over een jaar weer zien, wat zou je in dat jaar kunnen doen om een leven zonder berouw te krijgen?”

Er is veel waarvan we geen spijt krijgen.

Dat we al jaren sinds de dood van mijn vader elkaar voor elk afscheid, hoe klein ook, gedag zeggen. Want we weten dat de dood in een klein hoekje kan zitten, en ik wil onder geen voorwaarde dat het laatste wat ik tegen mijn man gezegd heb iets is over de boodschappen of de bonte was. Of erger, iets kwaads, verontwaardigds of geïrriteerds. Dat kost moeite maar het is de moeite waard. En het helpt ook op andere momenten woede, verontwaardiging of irritatie relativeren. Deze kleine regel is zo’n enorme kwaliteitsverbeteraar.

Dat we dagelijks samen ontbijten, ook als één van ons veel eerder van huis moet dan de ander. Omdat we samen de dag willen beginnen. Alledaagser zingeving moet volgens mij nog uitgevonden worden.

Dat we leven zoals we leven. Omdat we elkaar regelmatig vragen: “Als je de dingen die je nu betaald doet gratis zou moeten doen, zou je ze dan nog steeds doen?” en onze activiteiten aanpassen aan het antwoord. Ja: doorgaan. Nee: stoppen. Twijfel: de komende tijd goed kijken en voelen en denken of deze activiteit nog in mijn (jouw) leven past.

Spijtvrij leven. Dat is niet: vermijden van elk risico dat spijt zou kunnen opleveren. Dat is: weten dat er risico bestaat, en dat we risico lopen in ons leven met elkaar en naast elkaar. De meeste mensen, zegt Yalom, komen veel te laat in aanraking met de vragen die ze moeten beantwoorden om rustig te sterven. Dat zouden ze veel eerder moeten doen. Het zou hun sterven gemakkelijker maken en hun leven meer vervullen.

Spijtvrij leven is zelfvergeving. Elke vergissing en elke fout in het grote geheel plaatsen. Met de kennis van toen en het inzicht van toen deed ik wat ik kon. Toen. Met de kennis en het inzicht van nu zou ik het anders doen – en dat is wat ik geleerd heb.
Als ik nu doe wat ik denk te moeten doen met de kennis van nu en het inzicht van nu hoef ik immers geen spijt te hebben.

Sinds 31 december is dit mijn voornemen. Spijtvrij leven. Een nieuwe naam voor levenskunst.

Geef een reactie