Rouwtaak nul

Rouwtaak nul

Rouwtaak nul klinkt alsof het eigenlijk geen taak is. En strikt genomen is het dat ook niet.
Rouwtaak nul komt uit het spreken over rouw als rouwarbeid. Rouw overkomt je, maar je dóet het ook. In het Engels kun je dat onderscheid goed zien: Grief is de rouw die je overkomt, mourning is de rouw die je ‘doet’. Rouwtaken neem je op je om je verlies onder ogen te zien, en zo goed en zo kwaad als het gaat, het leven met dat verlies te hervatten. En dat is vreselijk hard werken.
Rouwtaak nul gaat daaraan vooraf. Rouwtaak nul is leven in het besef: verlies en verandering gaan niet mijn deur voorbij; ik kan ook iemand of iets verliezen, ik ben ook kwetsbaar. Leven in het besef van kwetsbaarheid. En dat is geen kwestie van afvinken.

Wired for attachment

Bob Neimeyer, een rouwpsycholoog, zei ooit: “We are wired for attachment in a world of impermanence”. We zijn geprogrammeerd om ons te hechten, we willen dat de wereld blijft zoals ze is, terwijl ze steeds verandert. Dat schuurt. Hechten is als we klein zijn, van levensbelang. We zijn zelfs uitgerust met de impuls om een kreet te geven als we van onze primaire verzorger worden gescheiden: de scheidingskreet.
En toch moet ik ergens onderweg anders met hechting leren omgaan. Zelf de wereld in, veranderingen ondergaan en bewerkstelligen. Want dat is het leven.
De ene verandering vind ik fijn, de andere spannend en weer een andere ronduit bedreigend. Elke verandering vraagt een reactie.

Veerkracht

Mijn reactie op verandering is afhankelijk van mijn hechting. Durf ik loslaten omdat ik weet dat ik word opgevangen tot ik zelf kan lopen? Durf ik een stapje verder van mijn verzorger vandaan omdat ik genoeg op mezelf heb leren vertrouwen? De veiligheid die bij de verzorger vandaan kwam, moet naar binnen. Kan ik dat aan? Ervaar ik veiligheid bij mijzelf omdat ik veiligheid van buiten heb gekregen?
Bob Neimeyer noemt in dat verband je back bone story, je ruggengraatverhaal. Hoe sterk is mijn ruggengraat, als de veranderingen in het leven mij door elkaar schudden of pijn doen? Kan ik dan mijn verhaal vertellen vanuit zelfvertrouwen, of is dat vertrouwen juist weggeslagen?
Ik heb dat vertaald als veerkracht. Een kracht in ieder mens om slagen van het leven te doorstaan. Bij rouwtaak nul hoort het verkennen van mijn veerkracht. Hoe overleef ik slagen, en hoe schrijf ik succes en geluk bij in mijn verhaal?

Voorbereid zijn

Als ik vandaag een verlies lijd, breekt er voor mij een rouwproces aan. Maar als ik nu al besef dat ik ooit verlies zal meemaken, omdat het bij het leven hoort, dan ben ik voorbereid. De pijn zal niet minder zijn, maar ik weet al wel dàt er pijn zal zijn. Dat hoort onlosmakelijk bij het leven. Niet om vervolgens bij de pakken neer te zitten, maar om realistisch te zijn. Kan ik een verlies overleven? Kan ik na een verlies herleven?
Daar gaan andere vragen aan vooraf. Hoe heb ik tot nu toe op verlies gereageerd? Mocht ik rouwen van mezelf? Durfde ik in een donkere ruimte zijn in de ‘nacht van het niet-weten’? Wat hielp me en wat hielp me niet? Als ik dat besef op dit moment, nu het rustig en harmonieus is in mijn leven, hoef ik dat niet allemaal uit te vinden als mijn leven al op zijn kop staat.

Toevoeging

Via LinkedIn kreeg ik een blog aangereikt van Francisca van der Steen. Zij gaat in op het creëren van aandacht bij de emoties die je overvallen bij een plotseling overlijden. Van harte aanbevolen wanneer je een plotseling overlijden te verwerken hebt (gehad).

Comments are closed.

4 Responses

  1. Hoi Carola,
    Ik ben geen voorstander van het woord ‘rouwtaak’ nul. Rouwen is het voelen van verdriet over het verlies van iets dat je dierbaar is (exacte woorden uit het woordenboek weet ik niet meer). Dat maakt ‘rouwtaak’ nul al niet bestaand. Omdat je daar (nog) niet verdriet voelt over verlies. Het woordje ‘nul’ zegt ook al dat het niks is. Nul is namelijk niks. Toen ooit Petra Penning en Annet Weijers de woorden ‘rouwtaak nul’ introduceerden, waren wij (van Stichting Achter de Regenboog) het daar dan ook om dezelfde reden niet mee eens. Er is toen voor gekozen om te spreken over ‘voorbereidende taak’. het bekt misschien niet zo lekker, maar klopt wel beter!
    Verder heb je een prachtig blog geschreven. Want dat je je voor kunt en ‘moet’ bereiden staat buiten kijf!
    Veel succes!
    Groet,
    Leoniek

    • Carola Kruijswijk says:

      Dag Leoniek,

      Dankjewel voor je uitgebreide reactie. Je hebt natuurlijk gelijk dat er bij ‘rouwtaak nul’ nog geen sprake is van verlies en dat je dan ook moeilijk van een rouwtaak kunt spreken. Ik verkeerde in dezelfde gebrek-aan-woorden-situatie als jij om uit te drukken wat het dan wel is; en ik zou juist het begrip ‘taak’ eerder vervangen door ‘leven met’ of ‘besef’. In mijn nieuwsbrief heb ik mijn lezers en lezeressen opgeroepen om te reageren; misschien zit er wel een prachtig nieuw begrip bij. Ik houd me in elk geval aanbevolen!

      Hartelijke groet,
      Carola

  2. Hallo Carola,

    Ik ben Professioneel Verlies- en rouwbegeleider. Helaas kom ik niet inspiratie tegen van vakgenoten. Een beetje hetzelfde vaak, clichématig en saai vooral. Jouw artikel vind ik hierop een uitzondering. Dank je wel daarvoor. Groet,
    Peter Tomesen Breda. http://www.tocotomesen.nl

  3. Dag Carola,
    Taak of niet, leven is uiteindelijk afscheid nemen. Je prachtige blog heeft ook te maken met onze cultuur. Daar leren we voornamelijk dat het altijd zomer moet blijven. Een crisis is een bedreiging als we luisteren naar onze politici. Bij de onvermijdelijke verandering hoort volgens mij eerder een rite dan een protest. Rites de passage helpen ons mee te bewegen met die onvermijdelijkheid. Zonder pijn kan dat niet. Net als bij een uitvaart helpen rituelen en symbolen ons dan om betekenis te geven aan de transitie. Kun je dit leren? Moet je dit wel leren? Krijg je dan niet bij alles een houding ‘dat het weleens afgelopen kan zijn’? Is het ook niet gewoon de ongerijmdheid van het leven?