Achter de schermen-momenten

Achter-de-schermenmomenten

Al jaren ben ik gefascineerd door wat er achter de schermen gebeurt bij officiële gebeurtenissen en evenementen. Hoe ervaren expeditiemedewerkers het om de kunstwerken voor een tentoonstelling binnen te rijden? Zijn het voor hen ook kunstwerken of is het duur verzekerd materieel? Hoe ziet het museum eruit, als er geboord en gehamerd en gehesen wordt? Wat zien we niet, terwijl het bepalend is voor het succes van het evenement?
Ik herinner me hoe graag ik keek naar de achterkant van het borduurwerk van mijn moeders vriendin tante Tine, voordat het in een kussensloop of stoelzitting verdween. Het was bijna zo netjes als de voorkant, alle haaltjes dezelfde kant op. De afbeelding was zelfs op de achterkant herkenbaar. En dan het moment van betovering. Tante Tine keert het werk om en ineens is de hele afbeelding duidelijk.
Hoe wordt iets officieel, en is er een kantelpunt aan te wijzen? Het belletje bij de consecratie in de mis maakt van de hostie het lichaam van Christus. Maar meestal hebben we niet zo’n belletje.

Achter de schermen is de kant waar niemand kijkt. Maar dat wil niet zeggen dat er niets van betekenis gebeurt. Betekenis is als een wortelstok: het groeit onder de sterkste schermen en muren door. Wat je ook plant en hoe je ook schermen neerzet, soms moet je erachter kijken om de betekenis te zien.
In dit blog deel ik een aantal mooie achter-de-schermenmomenten uit de praktijk.

Roos

Het is bijzonder om in één van de mooiste crematoria van Nederland te staan, met uitzicht op een laantje, op een prachtige nazomerdag.
Na de plechtigheid, als de genodigden en familie naar de ontvangstkamer zijn gegaan, neemt logistieke efficiëntie zoals gebruikelijk de overhand. De deuren gaan open, het rek voor de bloemstukken wordt routineus binnengereden om het bloemstuk van de kist over te plaatsen. Ik sta zelf al in een logistieke modus, als de stroom van activiteit wordt onderbroken. De medewerker van het crematorium haalt voorzichtig één roos uit het bloemstuk en legt die op de kist. Hij vraagt of ik aan de nabestaanden wil vertellen dat er één roos als groet is meegegaan. We zijn stil. De medewerker met het rek, de medewerker met de roos en ik.
Ik maak het soms zo anders mee. Dat ik stuit op een medewerker die aan de kist staat te hijsteren om hem op de rails te krijgen. Dat de bloemenwagen met een zwieper tegen de wand gezet wordt. Dit gebaar met de ene roos was niet uniek voor de crematoriummedewerker, ik kon aan de rust van zijn collega’s merken dat het normaal was om ook achter de schermen zorgvuldig met overledenen om te gaan.

Natte klei

Op een regenachtige, klamme dag vindt een uitvaart plaats op een alternatieve locatie. De plechtigheid heeft de vorm en volgorde van een betekenisvolle dag voor de familie, en er is veel te doen. De assistentes van de uitvaartbegeleider zijn ook druk doende met alle onderdelen waar de familie als het ware langs zal wandelen. Vlak voordat ik de familie ga ophalen, zien we allemaal natte kleivoetstappen op de vloer. Het ziet er niet uit! De locatiemedewerker komt snel een dweil aan. Normaliter trek ik me vlak voor de plechtigheid even terug. Daar is bijna geen tijd meer voor. Ademen of dweilen, that’s the question. Fysieke inspanning op een klamme dag, niet meteen de meest voor de hand liggende voorbereiding voor een plechtigheid. En toch werkt het. Ademen en dweilen kan ook. De assistente van de uitvaartbegeleider neemt het laatste stukje over, zodat ik me kan omkleden. De vloer is daarna bekend terrein en ik heb er een vertrouwde collega bij.

Smooth

Na een grote uitvaart, als de familie in een achterzaal is, ga ik in de kerkruimte zitten om mijn hakken te verwisselen voor platte schoenen. Er is nog opruimwerk aan de winkel. Dan komt de zoon van de overledene met zijn vrouw terug de kerk in. “Zo, weer gewone schoenen aan?” Ik lach. Ik ben niet zo goed in hakken. Dan zegt hij: “Als ik had geweten dat het allemaal zo smooth zou gaan, had ik me een stuk minder zorgen gemaakt.” Een inkijkje waar ik blij mee ben. Het was inderdaad lastig om zijn zorgen weg te nemen in de aanloop naar de uitvaart, ook al konden we terugvallen op een ervaren evenementencoördinator. Een smooth verloop wàs het afscheid dat hij voor zijn vader wenste. Ik ben blij dat hij het met me deelt. Voor mij maakt dat de uitvaart af.

Als niemand kijkt

Soms maak ik mee dat een familie zo onbekend is met rituelen, en zo terughoudend is om zelf ‘op te treden’ tijdens een uitvaart, dat ik het van ze overneem. Soms is zelfs een ritueel dat verder gaat dan een kaars aansteken of een passend gedicht voorlezen een brug te ver. Bij een uitvaart van een dame die al zo oud was dat vrijwel iedereen uit haar sociale leven al was overleden, besloot ik om de druk niet op te voeren. In plaats van het persoonlijk symbool van de overledene tijdens de viering neer te zetten, besloot ik om het pas na de viering aan haar zus te geven. Dat kleine moment van aandacht paste veel beter bij haar en haar wens om ongezien te blijven. In de officiële spotlights kon ze rustig blijven zitten, en na de plechtigheid was er precies de intimiteit die nodig was om het symbool te herbergen.

Betekenis en planning gaan niet altijd gelijk op. Maar als ik moet kiezen, kies ik betekenis.

Comments are closed.

2 Responses